Boka Kotorska, kao jedini fjord na Mediteranu, u julu 2000. godine uvrštena je u jedan od 25 najljepših fjordova na svijetu.

Zbog jedinstvene mješavine različitih kulturnih uticaja Kotor je 1979. godine upisan u Listu svjetske kulturne baštine pod zaštitom UNESCO-a.

 

  Bedemi grada Kotora

Kotor je jedan od rijetkih mediteranskih gradova koji je do danas sačuvao svoj fortifikacioni sistem. Kotorski bedemi su jedan od glavnih motiva i razloga za upis ovog grada i njegovog kulturno - istorijskog područja na Listu svjetske prirodne i kulturne baštine UNESCO-a, 1979. godine. Fortifikacioni sistem tvrđave i bedema razvijao se vjekovima Zidine su duge 4,5 km, visina na pojedinim mjestima dostiže i do 20 m, a debljina im varira od 2 do 16 metara . Na 260 m nadmorske visine nalazi se tvrđava San Giovanni, na čijoj osnovi ima tragova ilirskog doba.

 

Glavna gradska vrata

Danas se u Kotor može ući kroz troja gradskih vrata od kojih su glavna Morska vrata koja su u današnjem obliku potiču iz XVI vijeka. Izražena su za vrijeme mletačkog providura Bernarda Renijera. Nekada je more dopiralo sve do ulaza, odnosno do samih morskih vrata. Građena su u renesansno-baroknom stilu, o čemu svjedoče stub i luk u Bunjato tehnici.

Vrata su okružena masivnim kamenim blokovima, od kojih su sastavljeni i okolni kameni stubovi. Morskim vratima prolazimo kroz zasvedeni prolaz. Na desnoj strani nalazi se gotički reljef iz XV vijeka koji prikazuje Bogorodicu sa Hristom, na lijevoj strani je Sveti Tripun sa modelom grada, a na desnoj Sveti Bernard koji drži hostiju.

Pored glavnih, u grad se može ući i kroz Sjeverna i Južna gradska vrata. Sjeverna gradska vrata su znatno manja od Morskih. Sagrađena su u spomen neuspjelog napada turskog admirala Hajrudina Barbarose 1539. godine. Južna gradska vrata ili Vrata od Gurdića nisu imala samo jednu kapiju kao Morska i Sjeverna, već čitav sistem od tri pojasa kapija iz različitih perioda gradnje.

 

Glavni gradski trg

Trg od oružja je ujedno i najveći gradski trg. Svoj naziv duguje činjenici da se na tgu, posebno u Arsenalu, u mletačko doba opravljalo i skladištilo oružje. Na Trgu se nalazi Toranj za sat, Providurova (Kneževa) palata, zgrada Arsenala, Napoleonovo pozorište i Kula gradske straže .

 

Toranj za sat je jedan od simbola grada Kotora. Zauzima centralno mjesto na Trgu od oružja, nasuprot glavnim gradskim vratima.

 

Palata Beskuća nastala je sredinom XVIII vijeka. Palata je jednostavne forme bez mnogo dekorativnih elemenata . Najznačajniji ukrasni elemenat na palati je gotički portal , koji je pripadao porodici Bizanti . 

 Portal predstavlja pravo remek djelo cvjetne gotike. Palata je pripadala sada već izumrloj porodici Beskuća koja se krajem XVIII vijeka posebno uzdigla i dobila plemstvo. Porodična legenda kaže da je konte Jozo Beskuća namjeravao da u svom posjedu ima sto kuća, pa da nakon toga promijeni prezime u Stokuća, ali mu to nije pošlo za rukom. Poslije nestanka porodice Beskuća početkom XIX vijeka, palata je postala vlasništvo Opštine Kotor.

 

Palata Bizanti jednom je fasadom okrenuta ka Trgu od oružja, a drugom prema ulici koja vodi ka Trgu od brašna . Nastala je u XIV vijeku. Nakon zemljotresa 1667. godine, palata je promijenila svoj prvobitni izgled. Dodato je sjeverno krilo palate, o čemu svjedoči i grb sa inicijalima Nikole Bizantija i godinom gradnje 1674. na istočnom zidu palate. Oba krila palate povezuje unutrašnje dvorište sa stepeništem koje daje palati renesansni oblik. Prozori, portali, stepenište i krunište bunara sa porodičnim grbom imaju odlike baroka.

 

Trg od brašna - Ulicom pored palate Bizanti dolazi se do Trga od brašna. Trg od brašna dobio je ime po magacinima  za brašno, koji su se ranije tu nalazili. Na ovom trgu su palate plemićkih porodica Pima i Buća. Palata Pima svojom ljepotom dominira trgom. Nastala je nakon zemljotresa 1667. godine. Ulazni portal palate sa terasom građen je u renesansnom stilu, dok su prozori i gornji balkon, koji leži na 12 konzola, u baroknom stilu. Balkonska ograda je rad kotorskih kovača. Iznad glavnog portala nalazi se grb porodice Pima, koji pridržavaju dva anđela. Palata je obnovljena nakon zemljotresa 1979. godine .

 

Palata Buća se nalazi nasuprot palate Pima. Njen današnji izgled ne oslikava istorijski značaj porodice Buća, jedne od najznačajnijih porodica u Kotoru. Izvorna gotička palata nastala je početkom XIV vijeka, ali je u nekom od zemljotresa znatno uništena. Obnovljena je nakon potresa 1667. godine, kada je dobila približno današnji oblik. Od raskošne gotičke palate ostala je samo jedna bifora sa zapadne strane, vidljiva jedino sa gradskih zidina.

 

Trg Svetog Tripuna - Na ovom trgu nalaze se zgrade najvažnijih institucija : zgrada Opštine , Biskupija , Istorijski arhiv , Zavod za zaštitu spomenika kulture i katedrala Sv. Tripuna .

 

 

 

 

 

Katedrala Svetog Tripuna - romanička crkva, nastala 1166. godine na mjestu na kojem se nalazila manja crkva iz IX vijeka  . Sadašnja katedrala je trobrodna, nekoliko puta je renovirana, naročito nakon zemljotresa 1667. godine, kada su bili uništeni zvonici i dio fasade. Nakon zemljotresa, novi zvonici su izgrađeni u baroknom stilu. Naročitu pažnju privlače rozete na fasadi koje su nekada bile romaničke, a danas su profilisane gotičko-renesansnim motivima. Katedrala Svetog Tripuna posjeduje bogatu zbirku umjetničkih slika: Marina Lovrovog Dobričevića, Tripa Kokolje, Paola Veronezea, ?erolima di Santa Kroće i drugih sjajnih umjetnika. U katedrali je i bogata kolekcija zlatnih i srebrnih relikvija, djela lokalnih majstora iz perioda od XIV do XVIII vijeka. Unutrašnjost katedrale oslikana je freskama koje su radili grčki majstori. Najznačajniji dio unutrašnje dekoracije je romaničko-gotički ciborijum iz XIV vijeka, koji se nalazi nad glavnim oltarom. Na zidu apside je Zlatna pala sa prikazom Hrista, Bogorodice, Svetog Jovana i Svetog Tripuna, kao i 16 drugih svetitelja. Rad je kotorskih zlatara iz XV vijeka.

 

Palata Drago građena je u XIV i XV vijeku sa svim elementima gotike. Palata se sastoji iz dva krila - jugozapadnog i sjevernog. Kao dekorativni element često se javlja zmaj koji se nalazi i na grbu porodice Drago. Prozori i portali su gotički profilisani i veoma lijepo isklesani. Palata je bila oštećena u zemljotresima 1667. i 1979. godine. Danas je u palati Regionalni zavod za zaštitu spomenika kulture.

 

Biskupija je najstarija institucija u Kotoru. Današnja zgrada biskupije nalazi se neposredno uz katedralu Svetog Tipuna i pripadala je, takođe, familiji Drago.

 

Palata Grgurina pripadala je plemićkoj porodici Grgurina, nastala je u XVIII vijeku. Građena je u baroknom stilu, sa fasadom na

kojoj dominiraju kameni balkoni sa balustradama. Posebno je interesantan originalno sačuvani raspored prostorija na spratovima po principu preuzetom iz Venecije: kuća gospodara ima četiri sobe i jedan salon. Danas se u palate nalazi Pomorski muzej Crne Gore, čija zbirka prikazuje razvoj pomorstva i kulturni nivo stanovnika Crnogorskog primorja i Boke.

 

Česma Karampana - u prošlosti jedini izvor slatke vode u gradu. U sadašnjem obliku česma  potiče iz epohe baroka , sa kraja XVII ili početka XVIII vijeka. Kovana ograda je djelo nekog od brojnih mastora kovača . 

 

 

 

 

 

Crkva Sv. Luke ima odlike romaničke i vizantijske arhitekture. Izgradio je Mauro Kacafrangi 1195. godine, o čemu svjedoči ktitorski natpis na zapadnoj fasadi. Ovo je skromna jednobrodna crkva, čiji je glavni brod podijeljen na tri traveja, istovremeno jedina građevina u gradu koja nije pretrpjela značajnija oštećenja tokom zemljotresa. Crkva Svetog Luke ubrzo nakon izgradnje oslikana je freskama, od kojih su ostali samo fragmenti na južnom zidu. Ikonostas crkve je djelo daskala Dimitrija, rodonačelnika Bokokotorske slikarske škole Rafailović iz XVII vijeka. Ova crkva je nekada bila katolička, ali je kasnije data na korišćenje pravoslavnim vjernicima. Crkva ima dva oltara - katolički i pravoslavni. Pod u crkvi je sačinjen od nadgrobnih ploča na zajedničkim grobnicama kotorskih građana, jer su se sve do 30-tih godina sahranjivanja obavljala u samoj crkvi .

 

 

Crkva Svetog Nikole - Izgradnja crkve počela je 1902., a završena je 1909. godine, o čemu govori natpis na fasadi. Crkva je sagrađena u pseudovizantijskom stilu. Ovo je jednobrodna građevina, a glavna fasada je uokvirena sa dva zvonika. Posebnu vrijednost u crkvi predstavlja ikonostas, rađen 1908. godine

 

 

 

 

Crkva Blažene Ozane ili crkva Svete Marije od rijeke sagrađena je 1221. godine, na mjestu ranije ranohrišćanske bazilike iz VI vijeka. U ovoj crkvi nekada se nalazila krstionica, što je otkriveno ispitivanjima nakon zemljotresa iz 1979. godine. Crkva je u XIV vijeku oslikana freskama koje su radili grčki majstori. U crkvi se danas nalaze mošti blažene Ozane, zbog čega Kotorani ovu crkvu i zovu Blažena Ozana .

 

 

Crkva Svete Klare sa franjevačkim samostanom, u današnjem obliku potiče iz XVIII vijeka. U crkvi se nalazi raskošni barokni oltar, rad vajara Franćeska Kabjanke. Na mjestu današnjeg franjevačkog samostana nekada se nalazio ženski benediktinski samostan sa danas nestalom crkvom Svetog Bartolomeja. Samostan posjeduje bogatu biblioteku sa velikim brojem starih knjiga, štampanih od 1450. do 1500. godine .

 

Crkva Svetog Mihaila nastala je u XIV ili XV vijeku, kako govore natpisi u zidovima, a na mjestu na kojem je još u X vijeku postojala mnogo veća crkva. Nakon zemljotresa crkva je sanirana i revitalizovana. Danas se u njoj nalazi Lapidarijum sa zbirkom kamenih spomenika.

 

Zgrada Arsenala se nalazi u sjeveroistočnom uglu Trga od oružja, koji je po njemu i dobio ime. Položaj Arsenala odredili su i uslovi na tom mjestu, a takođe i moćni bastion Citadela sa kulom Kampana na sjeverozapadnom uglu bedema Kotora, kao i postojanje brodogradilišta na obali mora ispred bastiona Citadela. Na Trgu od oružja, pred Arsenalom, okupljali su se i opremali branioci grada pred nailaskom ratnih opasnosti kakva je, na primjer, bila najezda armade čuvenog gusara Hajrudina Barbarose, koja je 1539. godine doplovila pod Kotor, ali je poslije tri dana odstupila usljed otpora branilaca. U kotorskom Arsenalu opremljena je i ratna galija grada Kotora, zvana "Sveti Tripun". Do potpune izmjene izgleda i pregradnje početkom šezdesetih godina prošlog vijeka, ova građevina je imala veoma visoki i strmi krov i samo jedan sprat koji je stajao na moćnim svodovima iznad prizemlja, nad čijim je ulaznim vratima sačuvan natpis koji kaže da je to "Javno skladište materijala za posadu zaliva". Na sprat se ulazilo sa Trga vanjskim kamenim stepeništem koje je uklonjeno krajem XIX vijeka, kada je zgrada Arsenala pretvorena u veliku vojnu pekaru, koja je snabdijevala garnizon u Kotoru. Prilikom pregradnje ove stare građevine, za sadašnju namjenu nadozidani su bočni zidovi do visine drugog sprata, tako da danas postoji prizemlje i dva sprata.

 

Zgrada Napoleonovog pozorišta sagrađena je u XVIII vijeku. Francuske okupacione vlasti su 1810. godine ovu zgradu sasvim preuredile kako bi uspostavile stalno pozorište, jedno od prvih na ovim prostorima. Da bi se mogla preurediti u pozorište, jedna fasada - sjeverna je morala biti srušena. Ova zgrada je bila znatno oštećena u zemljotresu 1979. godine, kada joj je bila skoro potpuno uništena južna fasada. Obnova fasade izvedena je u svim detaljima radom akademskih vajara i graditelja iz Makedonije. Unutrašnjost objekta je u potpunosti adaptirana za potrebe otvaranja ekskluzivnog ugostiteljsko-zabavnog objekta .

 

.

Kneževa palata sagrađena je u XVIII vijeku. Zajedno sa Kulom gradske straže svojom dužinom čini skoro cijelu zapadnu fasadu grada. U prošlosti je bila zvanično sjedište mletačkih providura. Služila je u različite vojne svrhe. Iako lišena svih arhitektonskih ukrasa, osim renesansnih konzola koje pridržavaju balkon, Kneževa palata ipak predstavlja jedan od značajnijih spomenika arhitekture grada Kotora.